खाडीको बालुवामा पसिना कि लास? कुवेतमा सोमकुमार तामाङको अकल्पनीय अन्त्य

हामीलाई भनिन्छ— ‘विदेश जानु नै भाग्य बदल्नु हो।’

हामीलाई देखाइन्छ— ‘उन्नत सहर, चिल्ला सडक र बैंक खातामा थुप्रिने रेमिट्यान्सको सपना।’

तर, कसैले यो भन्दैन कि त्यो मरुभूमिको तातो बालुवामाथिको आकाशमा उड्ने ड्रोनहरूले कुनै भिसा हेर्दैनन्, कुनै पासपोर्टको रङ चिन ψ र कसैको सपनासँग मोलतोल गर्दैनन्!

केही दिनअघि, कुवेतको उत्तरी क्षेत्रमा एउटा ठूलो आवाज गुञ्जियो। त्यो आवाज कुनै उत्सवको थिएन, त्यो आवाज थियो मृत्युको। र, त्यो मृत्युको सिकार बने— तेह्रथुमका ४४ वर्षीय सोमकुमार तामाङ। जो परिवारको पेट पाल्न भन्दै कुवेतका सडकहरूमा स्टेयरिङ घुमाइरहेका थिए। आज उनको यात्रा सधैँका लागि रोकिएको छ, तर हाम्रो चेतना अझै ब्यूँझिएको छैन।

[मुख्य अंश १: ‘सुरक्षित खाडी’ को भ्रम र दूतावासका सतही विज्ञप्तिहरू]

घटना घटेपछि कुवेतस्थित नेपाली राजदूतावासले एउटा नियमित विज्ञप्ति जारी गर्‍यो— ‘विशेष सतर्कता अपनाउनुहोला, सुरक्षा मापदण्ड पालना गर्नुहोला।’

यो वाक्य पढ्दा जति सहज लाग्छ, यथार्थमा यो उत्तिकै क्रूर छ। एउटा सामान्य सवारी चालक, जो बिहानदेखि बेलुकासम्म आफ्नो ज्यान जोखिममा राखेर गाडी हाँक्छ, उसले कुन चाहिँ ‘सुरक्षा मापदण्ड’ पालना गरेर आकाशमा उड्ने ड्रोन छल्न सक्छ? मरुभूमिको खुला आँगनमा काम गर्ने मजदुरलाई कुन चाहिँ कोठामा लुक्नू भनिएको हो?

यहाँ विडम्बना हेर्नुहोस्! शक्ति राष्ट्रहरूको राजनीतिक दाउपेच, युद्धका ज्वालाहरू र खाडीमा मडारिएको तनावको भुमरीमा पिसिनुपरेको छ ती नेपालीहरूको, जसको यो युद्धसँग टाढाटाढासम्म कुनै साइनो छैन। उनीहरूलाई त केवल आफ्ना छोराछोरीको स्कुलको फि तिर्नु थियो, बुबाआमाको औषधी किन्ने पैसा पठाउनु थियो। तर, उनीहरूको भागमा परेको छ— युद्धको कालो धुवाँ र विज्ञप्तिमा सीमित ‘सचेत रहनुहोला’ भन्ने औपचारिकता।

[मुख्य अंश २ (उल्टो कोण / Counter-Narrative): रेमिट्यान्सको वास्तविक मूल्य]

अब हामीले एउटा ‘उल्टो’ प्रश्न सोध्ने बेला आएको छ।

हामी गर्व गर्छौं— देश रेमिट्यान्सले चलिरहेको छ। अर्थतन्त्रको गाडी तिनै खाडीका मजदुरहरूको पसिनाले गुडिरहेको छ भन्छौं। तर, यो रेमिट्यान्सको वास्तविक मूल्य के हो?

के यो पैसा कुनै कागजी नोट मात्र हो? होइन! यो त नेपाली नागरिकहरूको लासको बाकससँग साटिएर आएको रगतको मूल्य हो। जबसम्म एउटा नेपालीको ज्यानको मूल्य केवल ‘क्षतिपूर्ति रकम’ र ‘सहजीकरण गरिरहेका छौँ’ भन्ने सरकारी वक्तव्यमा सीमित रहन्छ, तबसम्म हाम्रो राज्य व्यवस्थाले आफ्नो दायित्व पूरा गरेको मान्न सकिंदैन।

सोमकुमार तामाङको शव कानुनी प्रक्रिया पुर्‍याएर नेपाल पठाउनु मात्रै राज्यको कर्तव्य होइन; बरु विदेशमा रहेका प्रत्येक नेपालीको जीवनको सुरक्षाको ग्यारेन्टी लिनु असली राज्यको दायित्व हो। तर विडम्बना, हाम्रा लागि नागरिकको जीवन त केवल एउटा तथ्यांक मात्र बनेको छ— जसको सुरुवातमै नाम हुन्छ र अन्त्यमा शव बाकसको नम्बर हुन्छ!

[निष्कर्ष: मौनता तोड्ने बेला]

तेह्रथुमको माटोमा जन्मेर कुवेतको तातो बालुवामा जीवन गुमाएका सोमकुमार तामाङ, तिमी त केवल एक पात्र हौ। तिमी जस्ता हजारौं नेपालीहरू हरेक दिन यस्तै अघोषित युद्ध र अनिश्चितताको खाडलमा बाँचिरहेका छन्।

अब यो देशका शासकहरूले, नीति निर्माताहरूले बुझ्नुपर्छ— विदेशका मरुभूमिमा नेपालीहरूको लास खस्ने क्रम रोक्ने हो भने, स्वदेशमै रोजगारीको वातावरण बनाउनुपर्छ। बाध्यात्मक वैदेशिक रोजगारीको यो कालो खाडललाई कहिलेसम्म टुलुटुलु हेरिरहने?

सोमकुमार, तिम्रो परिवारलाई यो असह्य पीडा सहने शक्ति मिलोस्। र हामी सम्पूर्ण नेपालीहरूले यो प्रश्न सोध्न कहिल्यै नछोड्कौं— ‘हाम्रा नागरिकहरूको रगतको मूल्य आखिर कहिलेसम्म यति सस्तो भइरहने?’