कूटनीतिक चाल कि आर्थिक चन्दा? इरान संकट मिलाइदिएबापत अमेरिकासाग १० अर्ब डलर माग्दै पाकिस्तान!

गहिरो आर्थिक संकट र टाट पल्टिने अवस्थाबाट गुज्रिरहेको पाकिस्तानले फेरि एकपटक विश्व राजनीतिमा अचम्मको दाउ खेलेको छ। इरानसँगको चर्को द्वन्द्व समाधान गर्न मध्यस्थताको कार्ड फालेको पाकिस्तानले अब अमेरिकासाग सिधै १० अर्ब डलरको विदेशी मुद्रा स्थिरीकरण सुविधा (Foreign Exchange Stabilization Facility) माग गरेको छ।

अमेरिका र इरानको तनावको आगो ताप्दै पाकिस्तानले गरेको यो अर्बौं डलरको बार्गेनिङ कति खतरनाक र अर्थपूर्ण छ? आउनुहोस्, यसका भित्री पाटोहरू कोट्याएर हेरौं:

१. इरानसँगको मध्यस्थता: कूटनीतिक सफलता कि आर्थिक स्वार्थ?

पछिल्लो समय क्षेत्रीय भूराजनीतिक तनावका कारण मध्यपूर्वमा जस्तो खालको अशान्ति मच्चिएको छ, त्यसले पाकिस्तानलाई पनि राम्रै पिरोलेको छ। यही मौका छोपेर पाकिस्तानले इरानसँगको द्वन्द्व समाधानमा मध्यस्थता गर्ने जिम्मा बोक्यो। तर, यो मध्यस्थता कुनै निःस्वार्थ शान्ति प्रयास होइन भन्ने कुरा तब प्रस्ट भयो, जब इस्लामाबादले अमेरिकासाग मोटो रकमको बिल थमायो।

चटपटे कुरा: इरानसँगको सम्बन्ध मिलाइदिएबापत अमेरिकासाग सिधै १० अर्ब डलर माग्नु भनेको कूटनीतिक टेबलमा गरिएको सबैभन्दा चलाख तर लाजमर्दो व्यापार हो!

वास्तविकता: अमेरिकी अर्थमन्त्रीसँगको उच्चस्तरीय भेटमा पाकिस्तानी अर्थमन्त्रीले क्षेत्रीय द्वन्द्वका कारण आफ्नो अर्थतन्त्र तहसनहस भएको र यसको क्षतिपूर्तिस्वरूप विदेशी मुद्राको यो प्याकेज अति आवश्यक रहेको तर्क अगाडि सारेका छन्।

२. टाट पल्टिएको अर्थतन्त्रलाई ‘अक्सिजन’को खोजी

वर्षौंदेखि विदेशी ऋण र टाट पल्टिएको अर्थतन्त्रको दलदलमा फसेको पाकिस्तानका लागि यो १० अर्ब डलरको प्रस्ताव पानीबिनाको माछालाई अक्सिजन पाएस सरह हो।

यदि अमेरिकाले यो प्रस्ताव स्वीकृत गर्यो भने, आर्थिक रूपमा सास फेर्नै धौधौ परेको पाकिस्तानी अर्थतन्त्रलाई केही समयका लागि लाइफलाइन मिल्नेछ।

तर प्रश्न यो उठ्छ कि— के अमेरिकाले पाकिस्तानको यो सर्त सहजै स्वीकार गर्ला वा वाशिङ्टनले यसलाई इस्लामाबादको अर्को ‘ब्ल्याकमेलिङ’ का रूपमा बुझ्ला?

निष्कर्ष : संकटको बेला ‘डबल गेम’ खेल्दै पाकिस्तान!

एकतिर छिमेकी इरानसागको सम्बन्ध सन्तुलनमा राख्ने दाबी गर्ने र अर्कोतिर अमेरिकाको ढोकामा पुगेर १० अर्ब डलरको झोला थाप्ने पाकिस्तानको यो रवैयाले यसको कूटनीतिक दोहोरो चरित्रलाई फेरि एकपटक नाङ्गो पारेको छ।

के अमेरिकाले पाकिस्तानको यो आर्थिक सर्तमा सहीछाप ठोप्ला त? वा यो १० अर्ब डलरको माग पाकिस्तानी नेताहरूको सपना मात्रै सिमित हुनेछ? अब सबैको नजर अमेरिकाको आधिकारिक प्रतिक्रियामाथि टिकेको छ!